Jest faktycznie kilka istotnych zmian, które (w sposób może nieco stereotypowy) ilustrują zmiany jakie dokonały się w ciągu dekady oddzielającej te dwa wydania. Na pierwszy ogień, „Tablica II” ilustrująca „o co kaman” z głębią ostrości – w 1951 na przykładzie (przypuszczalnie) murarza, który zręcznie balansuje taczką  na tle wielkiej budowy – w tej roli, jak sądzę,  Stolica. W wydaniu z  roku 1961 na „Tablicy II” widzimy panią na ławce, z balonem w ręce na tle, już wyraźnie odbudowanej, Stolicy.

Idąc dalej widzimy objaśnienie paralaksy – w 1951 na obrazku facet w tle plakat o wyraźnie polityczno-wojennej tematyce. W 1961 przemalowano faceta na kobitę, a i plakat też jakiś bardziej „lajtowy”.

[Show as slideshow]

I jeszcze na deser:  w rozdziale „Od tematu do tematu”, w części „Uroczystości” (przemianowanego w 1961 na „Uroczystości i imprezy”) w wydaniu z 1951 czytamy:

W dniu wielkich świąt ludowych, kiedy domy udekorowane są chorągwiami i portretami, kiedy ulice przecięte są pasmami transparentów, a podniecone i radosne tłumy wylegają z mieszkań – miejsce fotoamatora i jego aparatu jest tam, skąd najlepiej można obserwować przebieg uroczystości.

…zaś w wydaniu z 1961, już jakby nieco mniej entuzjazmu, bo akapit ten brzmi:

W dniu wielkich świąt ludowych, kiedy domy udekorowane są chorągwiami, a ulice przecinają pasma transparentów – miejsce fotoamatora i jego aparatu jest tam, skąd najlepiej można obserwować przebieg uroczystości.

Mało tego! Wycięto taką oto cenną wskazówkę (wydanie II, s. 154):

Wspomnieć tu należy o uwadze, z jaką traktować należy poza pierwszoplanowymi obiektami ruchomymi – tło i nieruchome akcesoria. W dużej mierze uczestniczą one w wytworzeniu odpowiedniej atmosfery zdjęcia i to zarówno w sensie dodatnim jak i ujemnym.  Jeśli młoda, imponująca kolumnę zetempowskiej młodzieży z rozwiniętymi sztandarami sfotografujemy na tle niskiego, chylącego się ze starości domku, to pryśnie od razu urok młodości i siły, który powinien cechować takie zdjęcie. Odwrotnie – jeśli wyciągnięte szeregi włókniarek, czy kolejarzy sfotografujemy łącznie z przeciągniętym przez ulice transparentem „Wydajną pracą walczymy o pokój”, to efekt dolnej części zdjęcia zostanie przez takie połączenie wydatnie zwiększony.

…fragment ten w nowszym wydaniu (s.164) brzmi już tak:

Wspomnieć tu należy o uwadze, z jaką traktować należy poza pierwszoplanowymi obiektami ruchomymi – tło i nieruchome akcesoria. W dużej mierze uczestniczą one w wytworzeniu odpowiedniej atmosfery zdjęcia i to zarówno w sensie dodatnim jak i ujemnym. Jeśli radosną kolumnę młodzieży z rozwiniętymi sztandarami sfotografujemy na tle niskiego, chylącego się ze starości domku, to pryśnie od razu urok młodości i siły, który powinien cechować takie zdjęcie.

Widać wyraźnie że z propagandą było z roku na rok coraz gorzej. I nawet młodzież już nie ta (zetempowska) co kiedyś… (ZMP jeszcze w paru inny fragmentach jakoś magicznie wyparowało).

Wydania III i IV omawianej książki nie widziałem na oczy, więc nie wykluczone, że zmiany te zostały naniesione jakoś wcześniej. I tak właśnie z pozoru niewinna książeczka potraktowana być może jako papierek lakmusowy sytuacji społeczno-politycznej w naszym wesołym kraju, w tych – bądź co bądź – niewesołych czasach.

http://blog.alexgalmeanu.com/